Budel-Schoot
Budel-Schoot is een dorp in de gemeente Cranendonck, in Noord-Brabant, vlak aan de Belgische grens bij Hamont-Achel. Met ongeveer 2.100 inwoners op 3,8 km² is het een compacte, groene plaats die rust uitstraalt, maar dankt zijn bestaan aan een opmerkelijke industriële en verkeerskundige geschiedenis.
Het dorp ontstond uit de buurtschappen Groot-Schoot en Klein-Schoot — "schoot" betekent zoom van akkers langs de heiderand. Tot 1880 telde het gehucht amper 27 zielen. De aanleg van de Zuid-Willemsvaart in 1826 en vooral de komst van de spoorlijn IJzeren Rijn in 1879 veranderden dat radicaal: het station trok cafés, winkels en een hotel, en rond 1892 zorgde de Budelse zinkfabriek voor nieuwe groei.
Vandaag herinnert monumentale bebouwing aan dat verleden. De achtkantige beltmolen Janzona uit 1802 — in 1937 overgebracht vanuit Venlo — is het laatste rijksmonument in Nederland dat om economische redenen werd herbouwd. De neogotische Onze-Lieve-Vrouw Visitatiekerk, ontworpen door J. Fransen, werd in 1930 ingewijd. In Klein-Schoot stond tot voor kort een Krukhuistype boerderij uit circa 1800 waar ooit witbier werd gebrouwen.
Budel-Schoot ligt tussen landbouwgebied en de Budelerbergen, met Budel en Soerendonk om de hoek. Een dorp met Brabantse landelijkheid, een vleugje industriële trots en een duidelijk grensverhaal.